Michael Do

Vườn Địa Đàng

Con Chim Họa Mi

The Nightingale

Ngày xưa, ở tận bên Trung hoa, vị hoàng đế là người Tàu, và thần dân của ông ta cũng là người Tàu, dĩ nhiên. Chuyện xảy ra đã rất lâu, từ một thời xa xưa lắm, nhưng phải kể lại kẻo thời gian có thể làm cho nó bị lãng quên đi chăng.

Cung điện của hoàng đế huy hoàng nhất trên cõi đời này. Nó được xây bằng loại gốm mịn nhất, rất đắt tiền, nhưng cũng rất mỏng manh chỉ cho phép chúng ta sờ nhẹ thôi. Ngoài vườn Thượng uyển đủ loại kỳ hoa dị thảo. Trong đó có loại hoa lục lạc, miệng hoa như hình cái chuông bạc. Mỗi khi gió rung lên, hoa phát ra tiếng lanh canh như tiếng chuông. Ai đi qua cũng không thể không dừng chân lại để ngắm nghía. Khu vườn rộng, nhiều ngóc nghách đến nỗi vị quan coi vườn không thể biết đâu là đầu, đâu là cuối vườn. Nếu bạn cứ tiếp tục dạo chơi, bạn sẽ đi lạc vào một khu rừng đẹp với những hàng cây cao và những hồ, suối chảy quanh co. Khu rừng chạy dài ra tận bờ biển, nơi nước trong xanh và sâu thẳm để cho những con thuyền lớn có thể thả buồm rong giữa những tàng cây.

Trong khu rừng kỳ ảo đó, có một con chim họa mi có giọng hót thật quyến rũ. Ngay những người đánh cá nghèo nàn, dù có hàng trăm mối bận tâm, cũng phải ngừng lưới để lắng nghe tiếng chim mỗi khi đi qua đó. “Trời ơi, tiếng chim thật tuyệt vời!” một người đánh cá thốt lên. Xong, anh ta quay trở lại với công việc mình cho đến khi nghe lại tiếng chim hót, anh lại một lần nữa thốt lên tiếng thán phục: “Tuyệt làm sao, tiếng chim ca!”

Khách du từ mọi xứ đến nước Trung hoa đều trầm trồ chiêm ngưỡng những kỳ quan: lâu đài, thành quách, vườn tược. Nhưng không một ai quên được tiếng chim họa mi, vì nó là điều ưu tiên trên mọi thứ khác. Họ nói với nhau: “Ðúng là có một không hai trên đời này.”

Khi trở lại quê nhà, kể chuyện cho người thân về chuyến du lịch sang Tàu, họ lại đề cao chim họa mi hơn thảy những danh lam thắng cảnh mà họ được chiêm ngưỡng. Nếu đó là một thi sĩ, anh ta sẽ viết ngay ra hàng trăm bài thơ hay về chim và vườn hoa, và khu rừng muôn màu muôn sắc. Những bài thơ này truyền tụng khắp nơi và một ngày nào đó, nó lan truyền đến Trung hoa, và vị hoàng đế được nghe đến. Ngài ngồi trên ngai vàng đọc đi đọc lại những bài thơ, gật gù thích thú vì giang san ngài được người ta tán dương. “Nhưng tiếng chim họa mi thì thật là tuyệt!” Ngài đọc đến câu này thì trợn tròn đôi mắt lên mà nói: “Thế này là thế nào? Chim họa mi? tại sao ta chẳng hay biết gì cả? Nếu quả thật có một con chim họa mi trong giang sơn của ta, ngay cả trong vườn Thượng uyển của ta mà ta chẳng hề nghe đến? Phải chờ người ngoài nói tới trong trang sách này ư?”

Ngài cho gọi vị quan hầu cận đến, ông này hách đến nỗi mỗi khi có một ông quan nhỏ hơn muốn nói điều chi với ông ta, ông ta chỉ “Ứ” một tiếng thôi, mà điều này thì chẳng biểu lộ rằng ông đồng ý hay không.

“Người ta nói đến một con chim họa mi trong vườn ta,” vị hoàng đế nói, “họ nói rằng nó tuyệt vời nhất  trên thế gian này! Tại  sao ta chưa hề nghe ai tâu đến?”

“Tâu hoàng đế, thần cũng chưa nghe nói đến bao giờ.”

“Ta muốn chim phải đến ca hót cho ta nghe mỗi buổi chiều. Cả thế giới biết những gì ta có, mà chính ta lại không hay?”

“Thần cũng thế, tuy nhiên thần sẽ đi kiếm nó ngay.” Vị quan trả lời, nhưng trong thâm tâm,  ông ta  chẳng biết phải đi nơi đâu để tìm chim.

Ông chạy vội xuống lầu, rồi chạy lên, chạy vào, chạy ra từ phòng này sang phòng kia, chạy dọc theo hành lang rộng rãi của hoàng cung mà lòng rối bời vì không biết phải làm gì. Những người ông gặp, ông đều đón lại hỏi về chim, nhưng chẳng ai cho ông biết điều gì cả. Sau cùng, lòng lo âu tràn ngập, ông quay lại vị Hoàng đế và tâu rằng đó chỉ là chuyện huyền hoặc do các thi nhân tưởng tượng ra thôi.

“Tâu hoàng đế, ngài chẳng nên tin làm chi chuyện bày vẽ của bọn thi nhân; sách vở chỉ là thứ người ta vẽ vời thêm.”

“Nhưng cuốn sách ta đang đọc là tặng phẩm của  hoàng đế Nhật bản , nên nó chẳng thể nào là sai cả. Ta đã quyết, ta sẽ phải được nghe tiếng chim hót, ngay trong đêm nay, nếu không toàn thể triều đình sẽ phải tội chém đầu.”

“Tuân lệnh.”

Quan hầu lại chạy nữa, ông chạy lên, chạy xuống, chạy qua chạy lại; một nưả số quan triều chạy theo ông, vì ai cũng lo sợ bị chém đầu trong đêm nay nếu không tìm được chim. Họ đặt ra hàng trăm câu hỏi mà không ai có thể trả lời nổi. Sau cùng họ gặp một cô hầu bếp.

“Chim họa mi à, trời ơi, tôi biết quá về chim. Vâng, chim ca hót rất hay. Mỗi chiều, khi tôi được phép mang thức ăn về cho bà mẹ già bệnh hoạn của tôi đang ở nhà sát bờ biển, tôi thường nghỉ mệt vài phút trong rừng và được nghe tiếng chim hót. Chim ca hay đến nỗi tôi phải rơi lệ vì tưởng như nghe tiếng mẹ tôi thầm thì bên tai tôi.”

“Cô bé xinh xắn ơi,” vị quan hầu vui mừng nói, “ta sẽ bổ nhiệm ngươi thường trực làm trong ban ngự thiện, cho phép ngươi được hầu cơm hoàng đế nếu ngươi dẫn ta đến chỗ chim họa mi. Vì hoàng đế đã muốn có chim trong đêm nay.”

Họ cùng nhau đi nhanh đến khu rừng nơi chim thường xuất hiện. Trên đường đi, họ nghe tiếng một con bò cái vừa rống lên.

“Đúng là tiếng chim hót,” một vị quan trẻ reo lên, “hay tuyệt làm sao, tôi vẫn thường nghe tiếng này mà.”

“Không phải đâu, đó là tiếng bò rống, chúng ta chưa đến nơi đâu.”

Rồi lại nghe tiếng ểnh ương kêu lên oạp oạp trong bụi cỏ.

“Hay ghê,” một vị quan khác lại nói, ”nghe như tiếng chuông ngân.”

“Ðó là tiếng ểnh ương kêu!” cô gái nói, “Ta sắp gặp chim rồi.”

Cuối cùng họ được nghe tiếng chim hót từ trên cành cây cao.

“Ðó, chim họa mi đó,” Cô gái nói, ”hãy lắng nghe, kìa chim trên cành kia.”

 Cô chỉ tay vào một con chim nhỏ màu xám đang đậu trên một cành cây.

“Thế này ư?” vị quan hầu ngạc nhiên, “ta chẳng tưởng tượng nổi, một con chim tầm thường, lông lá màu xám trông dơ bẩn mà ai nhìn cũng phải khiếp.”

“Chim họa mi bé xinh ơi,” cô gái gọi, “hoàng đế yêu cầu chim đến hót cho ngài.”

“Rất hân hạnh!” Chim duyên dáng trả lời và đập cánh hót  lãnh lót trong một tư thế rất khoan thai, nhịp nhàng.

“Tiếng chim nghe như tiếng thuỷ tinh trong trẻo,” quan hầu cuối cùng phải thừa nhận, “xem cái cổ nhỏ bé làm sao, phải nói rằng ta chưa bao giờ nghe tiếng hót tuyệt vời như thế.  Ta chắc đêm nay, hoàng đế sẽ hài lòng lắm.”

“Tôi sẽ phải ca hót cho hoàng đế thường trực sao?” Chim hỏi.

“Chim thân mến, ta có vinh dự  truyền lệnh của hoàng đế rằng chim phải có mặt ở hoàng cung trong đêm nay, và sẽ đem tiếng hót tuyệt vời cho ngài thưởng lãm.”

“Tiếng tôi hót chỉ hay trong rừng cây thôi.” Chim nói thế, nhưng cũng vui lòng bay theo đoàn người về hoàng cung vì chim biết hoàng đế đang ngóng chờ.

Hoàng cung đêm nay trang hoàng thật lộng lẫy. Vách tường và sân nền sáng rực lên bởi hàng ngàn ngọn nến có chân cắm bằng vàng y. Dọc theo hành lang là hàng trăm đoá hoa lấp lánh muôn màu, hoa cũng reo lên tiếng nhạc mỗi khi lay động qua lại. Ngay chính giữa sân rồng, vị hoàng đế ngự trên chiếc ngai vàng uốn hình rồng mây, một chiếc cột cũng bằng vàng đặt trước ngai là nơi chim sẽ đậu ca hót.

Tất cả triều thần đều có mặt, cô gái hầu bếp được phép đứng nấp sau cánh cửa, vì bây giờ cô đã là quan bếp của vua. Mọi người đều ăn mặc triều phục đúng phẩm cách; cả trăm con mắt đổ dồn vào con chim xám nhỏ bé.

Chim bắt đầu cất tiếng hót líu lo, thánh thót; và vị hoàng đế cảm động đến rơi lệ. Những giọt nước mắt tuôn trào trên gò má ngài; chim càng hót càng hay, tiếng chim xúc động tận tâm can mọi người. Hoàng đế ân cần tặng chim một chiếc vòng vàng để đeo quanh cổ.   Nhưng chim  khéo léo từ chối, vì cho rằng chim đã nhận được phần thưởng xứng đáng là sự ưu ái của vua. Chim nói:

“Tâu hoàng đế, những giọt nước mắt của ngài là phần thưởng quí báu nhất cho thần. Những giọt nước mắt của một hoàng đế tối cao là sức mạnh vạn năng để cảm hóa lòng người. Lạy Thượng đế chứng giám cho thần, hôm nay thần đã được một ân tứ trọn vẹn...”

Chim lại hót thêm  những âm điệu ngọt ngào, thứ âm thanh siêu vời của Thượng giới.

Quí vị phu nhân trong triều đều thì thầm vào tai nhau những lời khen chim; họ ngậm vào miệng vài ngụm nước và thử hót theo chim và tự cho mình cũng có giọng hót thánh thót như chim!

Ngay cả bà quản gia hoàng cung là mụ già khó tính nhất trong các mụ trên đời cũng phải nhận là chim hót hay tuyệt vời. Ðúng thế, đêm nay, chim đã làm nên một chuyện hi hữu, chim đã mang lại một cảm xúc khó tả trong lòng mọi ngưòi . Thế là chim ở lại hoàng cung, có một chiếc lồng vàng đẹp đẻ, chim được tự do bay ra khỏi lồng hai lần trong ngày, và một lần trong đêm. Chim có 12 người hầu cận mang theo những sợi dây tơ để quàng quanh chân chim. Thật chẳng có gì là thú vị với cách sống như thế.

Toàn thiên hạ bàn tán về chuyện con chim  họa mi tuyệt vời. Mỗi khi họ gặp nhau, cứ như là họ phải chào nhau, một nguòi nói “HOẠ”, thì người kia đáp “MI”, thế là họ đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu ngay.

Một hôm, hoàng đế nhận một gói quà lớn, bên ngoài có ghi hai chữ Họa Mi. “Ðây chắc lại là một cuốn sách khác nói về chim họa mi của ta.” Hoàng đế mở gói quà, chẳng phải là cuốn sách, mà là một con chim  họa mi đẽo  bằng gỗ, một sản phẩm mỹ thuật của bàn tay con người. Trông nó giống hệt con chim thật, nhưng được tô điểm bằng kim cương, bích ngọc và sapphires.

Khi người ta vặn dây cót, con chim cũng hót hay như chim thật, nhưng hơn thế, nó lúc lắc cái đuôi làm loé lên những ánh vàng. Trên cổ chim gỗ, có đeo một băng lụa trên có hàng chữ: “Con chim Hoạ mi của Hoàng đế Phù tang không dám so với chim Hoạ mi của Hoàng đế Trung hoa.”.

Mọi người có mặt đều thốt lên: “Ô! chim gỗ đẹp quá.”

Thế là người sứ giả mang quà đến được phong ngay chức tước : Ðại quan Hoạ mi Hoàng gia.

“Bây giờ cho hai con chim cùng ca để xem hợp âm hay đến đâu?”

Hai chim cùng hót, nhưng như một cung đàn lạc điệu, vì mỗi con hót theo thể cách riêng của mình, và con chim nhân tạo chỉ có thể hót theo điệu valse.

“Nó chẳng có lỗi gì,” quan chuởng nhạc nói, “chúng ta sẽ điều chỉnh được thôi.”

Thế rồi họ để cho chim gỗ hót một mình. Nó cũng thành công không kém chim thật, thêm vào đó, lại ưa nhìn vì những trang sức lộng lẫy mà người ta phủ lên mình nó.

Chim gỗ hót hàng chục lần và không mệt mỏi; ai cũng muốn nghe lại từ đầu, nhưng hoàng đế phán rằng phải để cho chim thật  đến phiên mình hót.

Nhưng khi mọi người quay lại tìm, thì họa mi đã biến mất tự bao giờ. Không ai để ý để hay rằng chim đã bay qua khung cửa sổ, trở về với khu rừng bát ngát của mình.

“Thế này là thế nào?” Hoàng đế ngạc nhiên hỏi.

Cả triều thần đều lên tiếng nguyền rủa con chim hoạ mi là đồ vô ơn. “Tuy thế, chúng ta cũng có con chim hay nhất đây rồi.”

Chim gỗ lại hót, lần này là lần thứ bốn mươi lăm, cũng cùng một âm điệu, nhưng vua quan không phân biệt được vì họ có hiểu gì về âm nhạc đâu.

Quan chưởng nhạc cứ khen lấy khen để con chim nhân tạo và cho rằng nó hay hơn chim thật nhiều, chẳng những cái dáng thể bên ngoài mà còn ở bên trong nữa.

“Tâu hoàng thượng, thưa quí bà, quí quan, đối với chim thật, quí ngài không thể biết trước chim sẽ ca điều chi, ngược lại, đối với chim gỗ, quí ngài tuỳ nghi lựa chọn, vì nó được sắp xếp sẵn. Quí ngài có thể tháo chim ra, xem thấy sự sắp xếp tinh vi của điệu nhạc valse, nốt này luyến theo nốt nọ tài tình như thế nào.”

“Ðúng như ý kiến của chúng ta.” Mọi người biểu đồng tình, và vị quan chưởng nhạc phải thu xếp để đem chim gỗ biểu diễn trước công chúng vào ngày mai.

Dân chúng được nghe chim gỗ hót, và ai cũng say mê như  lần đầu được nghe chim hoạ mi thật ca hót, người Trung hoa có cái cá tính như thế đó.

Họ đồng thanh la lên: “Ồ!”, họ cùng chỉ ngón tay lên trời, và gật gù lắc lư cái đầu. “Tiếng chim nghe rất hay, không thua gì chim thật, nhưng có điều gì thấy thiếu thiếu mà ta không thể nhận ra được.”

Con chim hoạ mi thật bị đuổi ra khỏi nước. Chim giả lại được thay vào chỗ chim thật, trong cái lồng vàng, treo bên giường ngủ hoàng đế. Nó nhận đủ thứ quà gồm toàn bằng vàng và quí kim. Nó được phong tặng là: “Ca sĩ thượng thặng số dzách của Hoàng gia.” Mỗi khi vào triều, nó được đứng ở vị trí đầu tiên phía bên trái; vì theo hoàng đế, phiá trái là phía con tim, quan trọng nhất. Quan hàn lâm viết hàng chục bộ sách về chim gỗ; bài viết dài lê thê và theo mẫu tự Trung hoa ngoằn nghoèo , chấm phết như cọng trà tàu.  Thần dân Trung hoa đều đọc sách bởi vì họ sợ sẽ bị coi là ngu si và nhất là có thể bị tội chém đầu.

Thế rồi ngày qua tháng tới, đã tròn một năm. Cả hoàng đế, cả các vị quan lớn bé, cả thần dân đều thuộc nằm lòng những điệu hót của chim hoạ mi nhân tạo; đến nỗi họ có thể cùng quây quần và hót theo bản nhạc. Ðâu đâu, trên đường phố, ngoài cánh đồng cũng đều nghe bọn trẻ con hát “zizizi” hoặc “Cluck, cluck,cluck,”. Cả hoàng đế cũng hát thế.

Bỗng một chiều nọ, trong khi chim máy trổ giọng hót líu lo, hoàng đế thì nằm dài trên long sàng thưởng thức, có một cái gì đó bên trong con chim bổng trục trặc. Cái lò xo bung ra, tất cả các trục, các dây thiều ngưng hoạt động, và con chim ngưng hót.

Hoàng đế nhảy bung ra khỏi giường và cho gọi quan Ngự Y đến. Nhưng ông ta biết làm gì bây giờ?  Họ đưa chim đến một người thợ đồng hồ; sau khi xem xét qua thật kỹ lưởng, ông ta sửa lại chút đỉnh và nói rằng chim đã bị xài quá lâu, nay cơ phận đã hao mòn, chẳng thể nào tân trang lại như ngày nào. Ðúng là một chấn động lớn. Họ chỉ dám đề nghị chim sẽ hót một lần mỗi năm thôi.  Chỉ có quan chưởng nhạc là dám dùng lời lẽ văn hoa nhất để thuyết phục hoàng đế thôi.

Rồi năm năm nữa trôi qua, cả nước Trung hoa chìm trong nổi buồn rầu vì hoàng đế lâm trọng bệnh. và có thể không thoát khỏi lưỡi hái tử thần. Ðông cung thái tử được chọn để sẵn sàng thừa kế ngôi vua. Nơi đâu, thần dân cũng tụ tập để hỏi vị quan hầu cận về tình hình sức khỏe của hoàng đế.

“Ppsìii” ông ta chỉ gật gù đầu để thay câu trả lời.

Trong cung, hoàng đế nằm im lặng trên giường bệnh, da tái nhợt, thân thể lạnh toát; cả triều đình đều nghĩ rằng ngài khó qua khỏi con trăng.; và họ quay ra tâng nịnh vị vua tương lai. Các đại thần thì lo bàn quốc sự, trong khi các quan nội giám thì lo tiệc tùng đãi đằng. Họ phủ khăn trắng khắp nơi, dọc theo hành lang, trong nội cung, không khí trở nên tịch mịch đầy vẻ chết chóc. Nhưng hoàng đế chưa chết. Ông nằm bất động trên chiếc giường gỗ gụ to lớn, phủ quanh là những tấm lụa  Ba tư sặc sỡ. Cửa sổ bên giường mở rộng nhìn ra vườn hoa; ánh trăng chiếu dịu dàng trên thân thể ông, và chú chim gỗ đậu bên ông.

Hoàng đế thở nặng nề, như có một vật nặng đè lên ngực, ngài mở đôi mắt và như nhìn thấy tử thần đang kế cận. Một tay tử thần cầm lấy thanh kiếm lệnh của vua, một tay kia là quốc ấn. Quanh vua, vây bọc bởi hàng trăm bóng ma, người thì lấp ló, kẻ thì tỏ ra hớn hở, có kẻ  biểu lộ sự thương cảm. Ðó là những thần dân, quan lại mà hoàng đế từng cư xử tốt, xấu tùy lúc. Nay là lúc mà họ chăm chăm nhìn vào hoàng đế trong giây phút chờ tử thần rước đi về bên kia cõi ta bà.

“Ngài có nhớ điều này không?”, một hồn ma nói. “Ngài có nhớ điều nọ không?” Hồn ma khác lại hỏi. Rồi chúng kể lể ra trăm thứ để quấy nhiễu vua.

“Ta chẳng biết gì cả!” Hoàng đế thều thào, “Nhạc đâu, nhạc đâu, hãy trổi lên tiếng trống bát âm huyền ảo Trung hoa.” Ông la lên, “để ta khỏi nghe bọn người này kể lể..” Nhưng bọn ma cứ thì thào bên tai ngài,  và tử thần thì gật gù theo từng lời nói của chúng.

“Nhạc, nhạc,” Hoàng đế kêu lên, “hỡi con chim vàng quí báu, hãy hót lên, hót lên! Ta đã ban cho ngươi bao ngọc ngà châu báu, ta đã phủ trên mình ngươi bao nhiêu vàng bạc, ta ra lệnh, hãy hót lên.”

Chim vẫn đứng yên, im lặng, vì không có ai lên dây cót cho nó ca. Tử thần vẫn trố đôi mắt cú vọ nhìn ngài, tất cả chỉ là một sự yên lặng, cái yên lặng khủng khiếp.

Thình lình, từ cửa sổ, vang lên một tiếng hát ngọt ngào; đó là con chim  hoạ mi thật đang đậu trên nhánh cây đào ngoài vườn. Chim hay được nguyện vọng của hoàng đế, và nó bay đến đem niềm an ủi và hy vọng cho ngài.

Chim càng hót, các khuôn mặt vây quanh hoàng đế càng lùi tan dần, máu trong thân thể ngài chảy mạnh lại, da dẽ trở nên hồng hào, tứ chi ngài ấm lại. Ngay cả tử thần cũng phải lên tiếng: “chim ơi, cứ ca hót đi.”

“Vâng, nếu ông trả lại cho hoàng đế thanh gươm lệnh, chiếc ấn vàng; vâng, nếu ông trao lại cho ngài chiếc vương miện.”

Tử thần trao lại cho Hoàng đế những báu vật, mỗi thứ đổi lấy một bài ca. Chim ca về cảnh tịch mịch  nơi sân chùa, chim ca ngợi khen đóa hồng đang nở, về những hương thơm ngào ngạt từ vườn hoa.. Tử thần chợt nhớ quê nhà mình, và như một luồng khí lạnh, ông ta bay biến vào không gian.

“Ða tạ, đa tạ,” Hoàng đế nói, “hởi chú chim linh thiêng vô vàn quí mến, ta đã trục xuất ngươi khỏi giang san ta, thế mà nguơi vẫn đem tiếng hát xua đuổi tử thần để cứu ta, ta biết phải trả ơn ngươi thế nào cho vừa.”

“Ngài đã ban ơn cho thần,” chim tâu, “thần đã làm hoàng thượng rơi nước mắt lần đầu nghe thần ca hót, thần chẳng sao quên được hình ảnh đó. Ðó chính là những hạt kim cương thưởng cho tấm lòng nghệ sĩ; Nhưng xin ngài hãy nằm yên nghỉ, sáng mai ngài sẽ thức dậy khoẻ khoắn, tươi vui; thần sẽ lại hót cho ngài nghe.”

Rồi chim tiếp tục ca, và hoàng đế chìm dần vào giấc ngủ ngon lành. Khi mặt trời chiếu rọi qua khung cửa sổ, ngài thức dậy, tươi khoẻ hẳn ra. Chưa có một quan hầu nào đến với ngài vì họ tưởng rằng ngài đã chết. Chỉ có chim họa mi là vẫn ở bên ngài, tiếp tục ca hót.

“Ngươi phải luôn ở cạnh ta!” Hoàng đế nói, ”Ngươi chỉ ca hót khi nào tùy thích, ta sẽ đem bẻ vụn con chim máy.”

“Xin ngài đừng làm thế,” chim tâu, “chim máy đã làm đúng nhiệm vụ của mình. Thần có thể xây tổ trong vườn, cạnh ngài, nhưng hãy cho phép thần tự do, muốn bay đi đâu thì bay. Mỗi chiều, thần sẽ đậu trên cành đào kia, hót cho ngài nghe. Thần sẽ ca cho ngài những điệu nhạc, vui cũng như buồn, sẽ kể cho ngài về những người hạnh phúc cũng như những kẻ  đau buồn; những điều hay cũng như những điều bất toại mà quần thần đã che đậy đối với ngài. Thần là con chim bé nhỏ, có thể bay muôn phương, đến tận kẻ nghèo hèn quê mùa để hay biết những điều bất hạnh của họ, những kẻ mà ngài chẳng hề hay biết về thân phận nhỏ nhoi. Thần yêu quí trái tim cao thượng của ngài hơn là ngôi báu cao vời vợi này. Thần sẽ đến, sẽ ca cho ngài, nhưng xin ngài một điều ước hẹn.”

“Ta cho ngươi mọi điều, cứ nói.” Hoàng đế đứng tựa vào thành giường, trong chiếc long bào mới thay, và tay cầm chiếc gươm lệnh.

“Một điều, tâu hoàng thượng, xin ngài chớ nói cho ai hay rằng ngài có thần là con chim nhỏ bé đã tâu trình cho ngài hết mọi sự.”

Nói xong chim bay đi.

Ðám quan lại chắc mẫm hoàng đế đã băng hà, lục tục kéo vào để thăm dò;  nhưng chúng ngạc nhiên thấy ngài tươi tĩnh đứng nhìn chúng và cất tiếng mỉa mai: “Chào các khanh.”