Michael Do

Nhận Diện Kẻ Thù

Những Kinh Nghiệm Trong Vụ Kiện

Đỗ Văn Phúc

A.- Phản ứng đầu tiên khi bị kiện

Người dân lương thiện thường rất e ngại khi dính đến pháp luật, tố tụng. Người Việt ta có câu: Vô phúc đáo tụng đình. Huống chi người Việt định cư tại hải ngoại, vô cùng xa lạ với pháp luật sở tại. Luật pháp tại Hoa Kỳ rất phức tạp. Ngay những luật sư là những chuyên viên về luật pháp cũng chỉ biết về phạm vi trong ngành học và thực hành của mình. Vì thế, phản ứng đầu tiên của những người khi nghe tin báo mình bị kiện thường là hoang mang, lo âu. Trước nhất là không biết phải làm gì, lo sợ tốn kém lên tới hàng chục, hàng trăm ngàn nếu phải muớn luật sư ; và nhất là sẽ mất rất nhiều thì giờ, ảnh hưởng đến công ăn việc làm. Có những vụ kiện dân sự kéo dài hàng năm trời. Nhiều người đã tán gia bại sản cho dù thắng kiện.

Do các yếu tố nêu trên, bọn xấu thường hù dọa kiện tụng để trấn áp đối thủ; và thường thì những người bị kiện tìm cách dàn xếp, chịu chút thiệt thòi còn hơn đeo đuổi tốn kém và phiền nhiễu. Trong vụ án kỳ quặc kéo dài hai năm (2005 đến 2007) xảy ra tại Washington D.C., một thẩm phán da đen, ông Roy Pearson kiện tiệm giặt Custom Cleaners của ông bà Soo Chung (Washington D.C) đòi bồi thường 54 triệu đô la cho một cái quần bị mất ; sau cùng toà xử thắng cho chủ tiệm giật. Nhưng cà gia đình ông ta điêu đứng, phá sản vì theo đuổi vụ kiện. 

http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/25/AR2007062500443.html

Vì thế, nhiều người đã tìm hỏi ý kiến từ bạn bè, hay những người có từng trải qua các vụ kiện. Hậu quả là có những góp ý đúng, nhưng cũng có những góp ý tuy đúng trong trường hợp này, điạ phương này ; mà lại sai với trường hợp khác, địa phương khác. Mỗi Tiểu bang, mỗi quận hạt đều có những luật lệ và thủ tục tố tụng khác nhau. Do đó, không thể nghe lời cố vấn mà không tìm hiểu cặn kẻ để ứng dụng vào trường hợp mình. Một ví dụ tại tiểu bang Texas: Tại hạt Williamson, trát toà thường do Cảnh Sát Tư Pháp (Constable) mặc sắc phục, đi xe Cảnh Sát mang dến, hoặc gửi bằng thư bảo đảm. Trong khi tại hạt Travis kế cận, thì do một cơ sở dịch vụ tư mà người chuyển đạt không mặc sắc phục mang dến. Người này chỉ cần gặp tận mặt và trao. Cho dù người bị kiện không chịu nhận thì cũng đã bị coi là đã nhận.

Chuyện tốn kém là đương nhiên. Chắc chắn việc đầu tiên khi nhận trát toà là phải trả lời bằng cách làm một Motion of Denial (Không nhận lỗi). Nhiều người không biết phải làm theo thể thức, mẫu mực nào, và ngay cả không biết làm ở đâu. Vì thế, phải nhờ đến luật sư, mà mỗi giờ làm việc của họ chúng ta phải trả từ 250 cho đến 400, 500, tuỳ theo kinh nghiệm và khả năng của ông ta. Việc ông luật sư nhấc điện thoại trong 5, 10 phút cũng tính thành tiền, việc ông ta đọc một email, trả lời email qua lại cũng tính thành tiền. Giai đoạn đầu có thể tốn kém lên tới 10000 đô la như chơi. Nếu đi hết vụ kiện thì có thể tốn đến ít nhất 50000 đô la, chưa nói đến thua kiện còn tốn thêm hàng trăm ngàn hay triệu đô la ! (Lúc này chúng kiện đòi hàng triệu: Nancy Bùi kiện Đỗ Văn Phúc đòi 1 triệu, Frank Vũ kiện 7 vị trong BCH/Cộng Đồng Dallas đòi 14 triệu, Trịnh Quốc Thiên kiện Bùi Dương Liêm và Ngô Đình Châu, Nguyễn Bé Bảy cũng đòi mỗi người 1 triệu!!!)

Dù bạn thắng kiện và muốn kiện ngược lại để đòi bồi hoàn phí tổn, thì cũng phải qua một diễn trình tố tụng lâu dài và tốn kém.

Về phía người đi kiện, vì nông nổi, tự ái, hay do xúi bẫy của Việt Cộng mà đâm đơn kiện, thì cũng vất vả tốn kém, và nhất là bị cộng đồng vạch mặt, lên án không còn đất sống. Mà dù cho họ thắng kiện được toà phán cho bồi thường hàng triệu, hàng chục triệu… cũng chắng lấy được xu nào nếu người thua kiện không có tài sản. Nên nhớ, tiền già như 401K, tiền IRA, tiền an sinh xã hội… không ai đụng đến được. Nếu bạn có chung vốn làm ăn trong một corporation, thì cũng không lo lắng gì. Ngoài ra, nếu thấy mình có thể thua kiện, thì khai phá sản chỉ tốn khoảng 1000 đô la là xong. Thế là  an toàn.

B.- Làm gì đúng ?

1.- Khởi đầu :

Nếu chúng ta có khả năng tài chánh, trước hết nên tìm một văn phòng luật sư chuyên môn về lãnh vực dân sự này mà tham khảo. Việc tham khảo trước sẽ tốn khoảng 300 đô la trong một giờ đồng hồ. Nếu chúng ta muốn tiến hành, luật sư sẽ yêu cầu nộp số tiền lựu trữ (Retaining) khoảng 2000 đô la. Tiền này xem như tiền deposit. Sau này các chi phí sẽ được kết toán hàng tháng và bạn sẽ phải trả (không trừ vào tiền lưu trữ. Tiền lưu trữ này sẽ được trả lại sau khi hết hợp đồng với luật sư).

Nếu bạn không có tiền, hay không muốn mất tiền mồ hôi nước mắt một cách vô lý vì bị người ta kiện tụng, bạn sẽ tự đối phó bằng cách tìm đến Toà án nộp hồ sơ theo khuôn mẫu của Toà. Dĩ nhiên là có những từ ngữ pháp lý gốc Latin mà bạn không hiểu. Nhưng không sao, xem một vài mẫu của các vụ kiện khác mà làm thì cũng xong thôi. Bạn cũng có thể tham khảo xin một luật sư  miễn phí, mà thường mất nhiều thì giờ, và cũng không bảo đảm là luật sư giỏi và kinh nghiệm.

Tuy nhiên, bước đầu bở ngỡ rất cần sự giúp đỡ của người rành luật. Sau đó, thì mọi chuyện đâu vào đó, bạn có thể tự lo một mình nếu tự đánh giá về khả năng lý luận và Anh ngữ của mình vững. Nhất là phải biết mình chắc không thua kiện do có lý do chính đáng và không vi phạm gì hết.

2.- Tiến hành

Trong trường hợp bên kiện bịa chuyện ra để kiện mình, thì phải nắm chắc mình không làm những điều họ vu khống ; mình sẽ gửi cho luật sư bên kiện đòi họ trưng bằng chứng qua các yêu cầu bằng văn bản như  Request for Production of Documents,  và Sets of Interrogatories.

Trong Request for Production of Documentations, chúng ta yêu cầu bên nguyên đơn nộp những tài liệu để chứng minh cho các điều họ tố cáo mình. Trong Sets of Interrogatories, chúng ta đặt những câu hỏi về nguyên đơn, có liên quan đến những điều họ tố cáo mình, việc họ làm.

Thí dụ trong vụ bà A. kiện ông B v ì cho rằng ông B nói bà A là Cộng Sản, ông A sẽ yêu cầu bà B. đưa ra các bài viết, email nào mà ông A viết hay nói bà ta là Cộng Sản, là Điệp Viên Cộng Sản, là Thân Cộng (theo lời cáo buộc của bà ta trước toà). Ngoài ra, có thể gửi Set of Interrogatives hỏi bà ta về những quá trình hoạt động trong Cộng Đồng, việc giao thương buôn bán tại VN năm nào, làm gì, gặp ai…, Cũng có thể yêu cầu bà ta nộp sổ thông hành để chứng minh việc đi về VN, và các tài liệu thuế vụ nếu bà ta kiện đòi bồi thường vì thiệt hại tài chánh. Vấn đề thuế má, bất động sản cũng là một đòn đánh vào bọn Việt Gian nào chuyển ngân lậu (Money Laudering) cho Việt Cộng.

Trong thời gian này, bên nguyên (Plaintif) có thể bày ra trò hoà giải để làm chúng ta tốn kém. Mỗi lần hoà giải thường tồn vài ngàn trả cho Hoà Giải Viên (Mediator) và luật sư của mình đi theo.

Vì thế, nếu thấy bên nguyên có ý đồ quấy nhiễu đó mà không phải vì thiện chí, chúng ta thẳng thắn từ chối hoà giải, hoặc đưa điều kiện bên nguyên chịu trả chi phí thì chúng ta đồng ý; còn không thì thôi.

3.- Giai đoạn Deposition:

Hai bên đều có quyền yêu cầu bên đối phương đến các buổi Depostion để luật sư của mình cật vấn có ghi âm (Audio) và ghi hình (Video). Luật sư mỗi bên được toà cho phép có tối đa 6 giờ để làm việc này. Các buổi deposition dù do bên nào yêu cầu, cũng phải được sự đồng thuận về ngày giờ của đối phương. Bên nào yêu cầu, thì luật sư bên đó phải thu xếp phòng ốc và mời thư ký của Toà án đến ghi âm và tốc ký. Dĩ nhiên bên nào yêu cầu, thì bên đó phải trả chi phí. Chúng ta chỉ trả chi phí cho luật sư của mình nếu có.

Trong các buổi deposition, chúng ta có quyền đòi hỏi giải lao giữa giờ, và chấm dứt lúc nào chúng ta thấy mệt. Chúng ta có quyền đòi luật sư bên kia lập lại câu hỏi cho đến khi nào chúng ta hiểu rõ. Chúng ta có quyền từ chối trả lời những câu hỏi ngoài lề, hay đi sâu vào đời tư của chính mình hay gia đình.

Luật sư thường muốn kéo dài các buổi deposition để làm tiền thân chủ, và có khuynh hướng hỏi móc lò để làm chúng ta nổi giận mà trả lời hớ hênh có lợi cho thân chủ của họ.

Vì thế, nên rất bình tĩnh, tự chế. Và cách hay nhất là sau mỗi câu hỏi, chúng ta chậm rải suy nghĩ và trả lời cho khéo hoặc từ chối trả lời. Phải tỏ ra mình có đủ bản lãnh, không để họ đe dọa hay ăn hiếp. Đây là xứ tự do, trọng pháp, luât sư bất quá chỉ là người được thuê chứ không phải là đại diện pháp luật.

4.- Có nhất thiết cần Luật sư không?

Đa số những vụ kiện dân sự giữa người Việt Nam vì các khác biệt về chính trị, quan toà thường bỏ qua (dismiss) và yêu cầu hai bên dàn xếp cho đỡ mất thì giờ của toà. Chỉ trong trường hợp bất khả kháng, như bên bị (defendant) có sai phạm về thủ tục bị xử thua mà xin xử lại, thì họ mới đăng đường. Ai cũng tưởng rằng phải thuê luật sư. Thực ra, nếu bạn nghèo, thì lấy tiền đâu mà thuê luật sư? Quan toà có thể sẽ hướng dẫn cho bạn cậy nhờ một luật sư miễn phí, hoặc cho bạn tự cãi lấy nếy xét thấy bạn có khả năng, hoặc sẽ dismiss vụ án.

Tài liệu bằng Việt Ngữ, khi trình trước toà phải được dịch bởi Thông Dịch Viên hữu thệ, mà cước phí có thể lên đến trăm bạc mỗi trang. Nếu bạn không có tiền muớn dịch, thì chẳng lẽ Toà bắt bạn thua và bỏ tù bạn? Bạn có thể dịch lấy, hay nhờ bạn bè dịch và đưa ra Công chứng thị thực.

Đồng ý qua kinh nghiệm sống ở Mỹ, luật pháp thường ưu đãi kẻ giàu có dư tiền mướn luật sư giỏi (vụ án O.J. Simpson). Cũng như có những vụ kiện mà kết quả hết sức vô lý, trái khoáy (như vụ kẻ trộm bị kẹt trong ống khói lò sưởi mà lại kiện ngược lại chủ nhà, và buồn cười thay, nó thắng kiện được bồi thường!!!). Nhưng đó là vụ án hình sự có liên quan đến tự do, tương lai của mình. Trong các vụ dân sự thường kết quả là bồi thường danh dự, hay tiền… chẳng mấy mạnh về sự cưỡng chế. Không nên quá lo lắng.

Nhân nói đến hai chữ lo lắng, tôi xin kể quý bạn nghe về kinh nghiệm bản thân.

Khi tôi nhận giấy toà, tôi đã viết trấn an cho các bạn của tôi rằng: các vụ án dân sự không đáng quan ngại. Nancy Bùi rình rập, chụp được lá thư này, đã giao cho cô Kiều Phạm, một thành viên trong Hội Bảo Tồn Văn Hoá Lịch Sử của bà ta để dịch rằng: The civil lawsuit is not to be concerned. Nancy Bùi đã đưa bản dịch này trình ra trước toà để kết tội Đỗ Văn Phúc coi thường Toà. Tôi đã phải chụp lại một trang trong từ điển Việt Anh đưa ra cho Toà thấy và giải thích sự khác biệt giữa Quan Ngại (Worry) và Quan Tâm (Concern); và đồng thời nói cho toà biết cô Kiều Phạm là nhân viên của đương đơn, nên đã cố tình dịch sai để hại đối thủ của chủ mình.

C.- Tìm Sự Yểm Trọ

Không có sự yểm trợ nào mạnh bằng yểm trợ của Cộng Đồng, các hội đoàn Quốc Gia.

Nếu chúng ta vì đấu tranh cho lý tưởng mà đụng chạm đến những kẻ phản thùng, trở cờ, háo danh ham lợi về Việt Nam làm ăn,thì khi có chuyện rắc rối, hãy tìm sự yểm trợ của cộng đồng. Muốn được yểm trợ, chúng ta tự mình phải có sự công chính. Khi nói về những loại người kê trên, thì chỉ là vì muc tiêu chống cộng chứ không phải vì thù oán cá nhân. Chúng ta nói đến hành vi của họ (act) với các chứng cớ có thật (fact/evidence); chứ không nói những điều suy đoán (presumption) hay nhận xét (judgment).

Ví dụ: Ông A về Việt Nam in sách, ra mắt sách dưới sự yểm trợ của VC; bà B. về Việt Nam mở công ty, họp bàn với VC… Nhưng chúng ta không nói hay viết rằng ông A, bà B là Việt Gian. Hãy để cho người đọc đánh giá và kết luận. Như thế về phương diện pháp luật, họ không thể kiện cáo chúng ta. Mà ngay chữ Việt Gian cũng rất dễ biện minh trước toà, vì đó là lãnh vực quan điểm chính trị, khi chúng ta đang có tranh chấp giữa hai bên Quốc Cộng.

Đặc biết, chỉ nói đến các hành vi mang tính chất chính trị, mà không nói đến đời sống riêng tư, cá tính của họ.

Đặc biệt hơn nữa, chỉ nên đề cấp đến những người mà có ảnh hưởng đến sinh hoạt Cộng Đồng. Đối với những dân thường, thì dù chúng ta không tán đồng hành vi thân Cộng của họ, cũng không nên lên tiếng vì như thế là vi phạm quyền tự do cá nhân của họ.

Yểm trợ của Cộng Đồng có thể qua hình thức gây quỹ pháp lý. Dù ít, dù nhiều, sự đóng góp của quần chúng để cho chúng ta biết chúng ta được ủng hộ thế nào; và dĩ nhiên sẽ làm cho đối phương thấy bị cô lập. Yểm trợ Cộng Đồng cũng có thể qua các thư riêng hay văn thư các hội đoàn nói lên sự đồng tình, chia xẻ, động viên. Khi cần, trình cho Toà thấy để họ biết rằng chúng ta làm đúng trong phạm vi chính trị của tập thể tị nạn chúng ta.

Nếu chúng ta làm quá sai trong khi đề cập đến người khác mang tính chất nhục mạ, vu khống, thì nhiều xác suất chúng ta sẽ bị xử thua. Còn nếu chúng ta làm đúng đắn, thì chẳng thế lực nào làm hại chúng ta được.

Tóm lại, nên nhớ nằm lòng câu này

Người can đảm không sợ kẻ côn đồ

Người Lương Thiện không sợ kẻ gian manh và e ngại Pháp Luật.

Đỗ Văn Phúc

July 2010.